องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน)

.

พระร่วงเจ้าขอมดำดิน ตำนานแห่งความศรัทธา
13.ม.ค..2556
Rate this item
(4 votes)

         นึกถึงสมัยตอนเรียนอยู่ชั้นประถมศึกษาที่ได้เรียนเรื่องขอมดำดินซึ่งเป็นเรื่องราวที่น่าสนใจเป็นเรื่องที่แปลกที่มีคนที่สามารถพูดให้คนรอจนกลายเป็นหินมีวาจาสิทธิ์ด้วยความเป็นเด็ก เราจึงอยากเห็นขอมที่ดำดินที่กลายเป็นหิน ถามคุณครูบอกว่าอยู่ที่สุโขทัยแต่เราก็ไม่ได้มาดูจนแบบเรียนสมัยเราก็เลิกใช้สอนในโรงเรียนไปแล้ว จากวันนั้นจนถึงถึงวันนี้ ผมเดินทางมาสุโขทัยและได้เข้าไปเที่ยวในวัดตระพังทองซึ่งตั้งอยู่ที่ตำบลเมืองเก่า จังหวัดสุโขทัย ได้พบศาลาพระร่วงเจ้าขอมดำดิน ทำให้สิ่งต่างๆ ในความทรงจำสมัยเด็กของผมย้อนกลับมาเรื่องราวที่เคยสนใจ ขอมดำดินที่อยากเห็น กับสิ่งมหัศจรรย์สมัยเด็กๆ ผมเลยไปสืบค้นตำนานปรัมปราของพระร่วงเจ้าขอมดำดิน
                                        

         เรื่องราวของพระร่วง เป็นที่รู้จักกล่าวขานอยู่ในเรื่องที่เป็นตำนานและปรัมปราคติ ทั้งที่ได้บันทึกไว้เป็นลายลักษณ์อักษร และเรื่องเล่าสืบต่อกันมาสังคมไทยโบราณส่วนใหญ่จะมีการสืบต่อเรื่องราวต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นตำนาน นิทานปรัมปรา นิทานพื้นบ้าน เป็นแบบมุขปาฐะเป็นการเล่ากันปากต่อปาก (oral history) เรื่อง "พระร่วง" เป็นเรื่องที่ถูกหยิบยกมาเล่าขานทั้งในฐานะผู้นำทางวัฒนธรรมตามตำนาน ในฐานะวีรบุรุษผู้มีตัวตนจริงของประวัติศาสตร์ มีเรื่องราวความเป็นมาพอสังเขปดังนี้      
ย้อนกลับไปในอดีตกาลนับพันปีเศษล่วงมาแล้ว ณ กรุงอินทปัด อันมีพระเจ้าอุทัยราช เป็นผู้ปกครองนคร พระองค์มีพระมเหสี ซึ่งเป็นเชื้อสายของพวกนาค มีนามเรียกกันว่า พระนางนาควันหนึ่งเมื่อพระเจ้าอุทัยราชพาพระมเหสี ซึ่งกำลังตั้งพระครรภ์ใกล้คลอดเสด็จประพาส ณ หาดทราย เมืองอัมราพิรุณบูรณ์ พระมเหสีได้ประสูติโอรสออกมาเป็นฟองไข่ ณ หาดทรายแห่งนี้พระเจ้าอุทัยราชไม่ทราบชาติกำเนิดเดิมของพระมเหสี และเกรงว่าไข่ฟองนี้อาจจะเป็นเสนียดจัญไร และทำให้เกิดความอัปมงคลแก่บ้านเมือง จึงมีคำสั่งให้นำไข่ไปทิ้งเสีย ก่อนที่จะตามเสด็จพระสวามีกลับกรุงอินทปัดพระนางนาคได้สั่งให้คนสนิทนำฟองไข่ไปฝังทรายไว้ และห้ามมิให้ทำลายโดยเด็ดขาด 
 
         ที่กรุงละโว้ ในเวลานั้นไม่มีเจ้าเมืองปกครอง นายคงเครา นายกองส่งน้ำจึงทำหน้าที่รักษาการดูแลเมืองละโว้อยู่ ซึ่งขณะนั้นเมืองละโว้อยู่ในความปกครองของพวกขอม จึงต้องเดินทางไปส่งส่วยเป็นน้ำศักดิ์สิทธิ์จากทะเลชุบศร เป็นประจำทุก ปี ขากลับจากการเดินทางไปส่งส่วยได้มีการคุมไพร่พลขนน้ำไปถวายพระเจ้าสุริยวรมันที่ ณ เมืองขอมขณะขบวนเกวียนของนายคงเคราผ่านเมืองอัมราพิรุณบูรณ์ได้พบไข่ ฟองมีขนาดใหญ่กว่าไข่ทั่วไปบนหาดทราย นายคงเคราจึงเก็บไข่กลับไปยังเมืองละโว้ด้วย จากนั้นได้หาแม่ไก่ให้มาช่วยฟักตัวละหนึ่งเดือน พอครบสิบเดือนไข่นั้นก็แตกออกมา ภายในนั้นมีเด็กผู้ชายหน้าตาน่ารักน่าเอ็นดูพร้อมยิ้มให้นายคงเครา พอได้เห็นเช่นนั้นนายคงเคราจึงเกิดความรักในเด็กผู้ชายและได้ตั้งชื่อให้ว่า ร่วง และเลี้ยงไว้เป็นบุตรบุญธรรม นับแต่นั้นมา  
         เมื่อร่วงโตขึ้นอายุได้ 11 ปี ร่วงจึงได้รู้ว่าตนเองมีวาจาสิทธิ์ ในวันที่ไปพายเรือเล่นในทุ่งพรหมมาศ (บางตำราว่าพายเล่นในทะเลชุบศร) พายเรือตามน้ำไปได้สักพัก ก็คิดจะกลับแต่ต้องพายเรือทวนน้ำ รู้สึกเหน็ดเหนื่อยจึงพูดเปรยๆ ออกมาว่า ทำไมน้ำไม่ไหลกลับไปทางเรือนเราบ้าง” ทันใดนั้น น้ำในทุ่งพรหมมาศก็เปลี่ยนทิศไหลพาเรือกลับอย่างที่ตนพูด ร่วงได้เก็บเรื่องนี้ไว้เป็นความลับไม่ยอมบอกให้ใคร 
         ต่อมาไม่นาน นายคงเคราถึงแก่กรรม บรรดาไพร่พลทั้งปวงจึงยกให้นายร่วงเป็นนายกองส่งน้ำแทน ครั้นครบกำหนด นักคุ้มข้าหลวงจากเมืองขอมได้คุมกองเกวียน 50 เล่ม พร้อมไพร่พล1,000 คน มาบรรทุกน้ำศักดิ์สิทธิ์จากทะเลชุบศรเพื่อนำไปประกอบพิธี เมื่อมาถึงเมืองละโว้ได้ทราบข่าวนายคงเคราเสียชีวิตแล้ว จึงให้คนไปตามนายร่วงซึ่งทำหน้าที่แทนนายคงเครามาพบตน นายร่วงจึงบอกกับนักคุ้มว่าท่านเอาโอ่งเอาไหที่ทำด้วยดินมาใส่น้ำอย่างนี้หนักเปล่าๆ จงช่วยกันสานชะลอมใส่น้ำไปเถิด เราจะสั่งน้ำมิให้ไหลออกมาเอง นักคุ้มเห็นนายร่วงรับรองแข็งขันว่าสามารถทำได้ ก็สั่งไพร่พลให้ช่วยกันสานชะลอมใส่เกวียนเล่มละ 25 ใบ ซึ่งเมื่อนำชะลอมทุกใบไปตักน้ำตั้งบนเกวียน ปรากฏว่าไม่มีน้ำไหลรั่วออกมาเลยแม้แต่ใบเดียว นักคุ้มรู้สึกเกรงอำนาจวาจาสิทธิ์ของนายร่วง จึงรีบนำขบวนเกวียนเดินทางกลับเมืองขอม ระหว่างทางได้เดินทางมาถึงด่านแห่งหนึ่งนักคุ้มเกิดความคลางแคลงใจว่าถูกนายร่วงหลอกให้ขนชะลอมเปล่าไปเมืองตนเอง จึงเปิดชะลอมดู ก็เห็นน้ำยังอยู่เต็มเหมือนเดิม ไม่รั่วออกเลย นักคุ้มจึงยกย่องนายร่วงว่ามีความสามารถเก่งกล้ายิ่งนัก และให้จารึกเรื่องราวไว้เป็นสำคัญ ณ ที่แห่งนั้น ต่อมาเรียกกันว่า ด่านพระจารึก” ครั้นเดินทางต่อมาจนถึงเมืองตึกโช ชาวเมืองพอทราบข่าวก็เล่าลือเรื่องที่นักคุ้มนำชะลอมใส่น้ำบรรทุกมา เจ้าเมืองขอมทราบจึงเรียกไปสอบถาม นักคุ้มก็เล่าเรื่องราวทั้งหมดให้ฟังโดยละเอียด พร้อมทั้งยกชะลอมใบที่ยังมีน้ำขังอยู่เทลงในพะเนียงให้เห็นเป็นที่ประจักษ์แก่เจ้าเมืองและเหล่าข้าราชบริพารโดยทั่วหน้ากัน เจ้าเมืองขอมตกพระทัยตรัสว่า บัดนี้ผู้มีบุญมาเกิด ณ เมืองละโว้แล้ว กาลภายหน้าจะเป็นอันตรายแก่เรา อย่ากระนั้นเลย เราควรจะรีบยกกองทัพไปจับตัวนายร่วงมาสังหารเสียดีกว่า ว่าแล้วก็ส่งกองทหารจำนวนหนึ่งเดินทางมายังกรุงละโว้ เพื่อจับตัวนายร่วง ไปสำเร็จโทษทันที นายร่วงพอรู้ข่าวว่าทหารขอมยกกองทัพมาจับตัว ก็หนีออกจากเมืองละโว้ขึ้นไปทางเหนือและได้หลบอยู่ริมวัดแห่งหนึ่งตั้งอยู่ ณ บ้านบางคลาน เขตเมืองพิจิตร ได้รับความอดอยากถึงกับต้องขออาหารชาวบ้านกิน ผู้ที่มีจิตเมตตาได้นำข้าวและปลาหมอตัวหนึ่งมาให้ นายร่วงกินเนื้อปลาทั้งสองข้างหมดแล้วก็โยนก้างลงไปในสระ และสั่งว่า เจ้าจงมีชีวิตขึ้นมาเถิด” พลันปลาซึ่งไม่มีเนื้อ มีแต่ก้าง ก็กลับมีชีวิตขึ้นมาแหวกว่ายอยู่ในน้ำ ซึ่งปลาชนิดนี้ ปัจจุบันชาวบ้านเรียกว่า ปลาก้าง ต่อมานายร่วงจึงเดินทางไปไปจนถึงเขตเมืองเชลียง นายร่วงจึงหยุดพักและรู้สึกปวดท้องถ่าย จึงนั่งถ่ายที่ข้างป่า เสร็จแล้วได้หักกิ่งไม้แห้งมาชำระและโยนทิ้ง พร้อมกับสั่งว่าจงงอกขึ้นมาเถิด” พลันไม้นั้นก็งอกขึ้นมาเป็นต้นใหม่ และมีกลิ่นเหมือนอาจม ชาวบ้านเรียกไม้ชนิดนี้ว่า ไม้ชำระพระร่วง นายร่วงพเนจรหลบหนีพวกทหารขอมอยู่เป็นเวลาหลายปี จนเมื่ออายุครบบวชจึงอุปสมบทเป็นพระภิกษุอยู่ที่วัดแห่งหนึ่งในเมืองสุโขทัย ชาวบ้านจึงเรียกท่านว่าพระร่วง นับแต่นั้นมา
                                        

         วันหนึ่งนายทหารขอมซึ่งทราบข่าวพระร่วงจึงได้ติดตามมา ครั้นถึงวัดที่พระร่วงจำพรรษาอยู่ได้ใช้ฤทธิ์ดำดินลอดกำแพงวัดเข้าไป เห็นพระร่วงกำลังกวาดลานวัดอยู่ แต่เพราะไม่รู้จักพระร่วงมาก่อนจึงถามว่า พระร่วงที่มาจากเมืองละโว้อยู่ที่ไหน” พระร่วงจึงสอบถามจนรู้ว่าเป็นนายทหารขอมที่ตามมาจับตนจึงบอกว่า เจ้าจงอยู่ที่นี่แหละอย่าไปไหนเลย ฉันจะไปตามพระร่วงให้ด้วยฤทธิ์วาจาสิทธิ์ของพระร่วง ร่างของขอมดำดินผู้นั้นก็แข็งกลายเป็นหินติดคาแผ่นดินอยู่ตรงนั้นทันที
                                         
         ต่อมาเมื่อเจ้าเมืองสุโขทัยสวรรคต และชาวเมืองรู้ว่าพระร่วงเป็นผู้มีบุญ จึงพร้อมใจกันขอให้พระร่วงลาสิกขาบทแล้วอัญเชิญขึ้นเป็นเจ้าเมืองพระนามว่า พระเจ้าศรีจันทราธิบดี และนับตั้งแต่พระร่วงขึ้นครองราชสมบัติ กรุงสุโขทัย ก็เจริญรุ่งเรืองนับแต่นั้นมานับพันปี จวบจนถึงกาลล่มสลาย     
         ตำนานเกี่ยวกับขอมดำดินหรือวาจาสิทธิ์พระร่วงนั้นมีเรื่องราวแตกต่างกันไปหลายนัย บางตำนานบอกว่าขอมดำดินนั้นได้อาสาเจ้าเมืองขอมมาตามจับพระร่วงตามลำพังตั้งแต่แรก ไม่ใช่ทหารขอมยกมาเป็นกองทัพอย่างที่กล่าวไว้ในตอนต้น และมีผู้สันนิษฐานว่านายร่วงคงจะใช้ชันสำหรับยาเรือ ฉาบหรือทาชะลอมเอาไว้น้ำจึงไม่ไหลออกมา อันเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านนั่นเอง
         จากตำนานหรือคำบอกเล่าต่อๆ กันมา พระร่วงเจ้า ขอมดำดินได้ถูกย้ายจากวัดมหาธาตุมาประดิษฐานที่วัดตระพังทอง เพื่อให้ประชาชนได้มากราบไหว้ สักการะ ขอพรตามความเชื่อแห่ง “วาจาสิทธิ์” นักท่องเที่ยวที่ไปเที่ยวที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย หลายคนทราบว่าพระร่วงเจ้า ขอมดำดิน ตั้งอยู่ที่วัดตระพังทอง แต่ก็มีนักท่องเที่ยวอีกหลายกลุ่มที่ไม่ทราบเรื่องราวซึ่งทางวัดก็มีการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับตำนานขอมดำดิน หรือ พระร่วงบ้างเท่าที่เห็นเป็นเพียงป้ายอธิบายเล็กๆ ที่ใครไม่สังเกตหรือทราบข้อมูลมาก่อนอาจจะไม่สังเกตก็ได้
                                     

         ส่วนผู้ที่สนใจเรื่องขอมดำดิน หรือ พระร่วงวาจาสิทธิ์ สามารถไปชมและสักการะได้ที่วัดตระพังทอง ซึ่งตั้งอยู่ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัยเป็นสถานที่สำคัญเป็นที่เคารพสักการะของคนในท้องถิ่น อีกทั้งยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวในพื้นที่พิเศษอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร (พพ.4)ซึ่งเป็นพื้นที่ดำเนินงานของ อพท. ผมจึงขอเชิญผู้ที่สนใจเข้าชมพร้อมสักการะ ขอพรได้ ณ วัดตระพังทองพอเดินทางมาถึงวัดตระพังทอง ให้สังเกตจะเห็นตลาดสดก่อนทางเข้าวัด ซึ่งทางวัดเปิดเข้าสักการะทุกวันไม่มีวันหยุด

 

 

Read 27013 times
unwto link main01 ecotourism gstcouncil
lowcarbon creativetourism dastaarea1 dastaarea3
dastaarea4 dastaarea5 dastaarea6 dastaarea7

 

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) 

๑๑๘/๑ อาคารทิปโก้ ชั้น ๓๑ ถนนพระราม ๖ แขวงสามเสนใน เขตพญาไท กรุงเทพฯ ๑๐๔๐๐

โทรศัพท์ : ๐ ๒๓๕๗ ๓๕๘๐-๗

โทรสาร : ๐ ๒๓๕๗ ๓๕๙๙ 

อีเมล : contact@dasta.or.th

Template Settings

Color

For each color, the params below will be given default values
Blue Dark_Blue Cyan Purple Green Tomato Yellow

Body

Background Color
Text Color

Spotlight10

Background Color

Footer

Note: Layout Contact-Us is applied only for menu Contact Us and menu About Us.
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family
Direction